واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

632

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

شد ، به تركستان گسيل گشت تا به واسطهء ارسلان خان پيمان صلحى با برادر او منعقد سازد . رسول روز [ سه‌شنبه هفتم ذوالقعده سال 428 هجرى ] 23 اوت سال 1037 ميلادى از غزنه خارج شد و يكسال و نيم در تركستان بسر برد و با موفقيت كامل مأموريت خويش را انجام داد . بغراخان دربارهء وى مىگفت : « همهء مناظره و كار بوحنيفه مىآورد » « 1 » . از داستان فوق پيداست كه در آن زمان وخامت روابط بين دو برادر ، به‌رغم گفته‌هاى بيهقى ، كه پيشتر نقل شد ، هنوز به خصومت علنى منجر نشده بوده . مضاف براين مسعود روز شنبه عيد اضحى 428 هجرى ( 21 سپتامبر همان سال 1037 ميلادى ) در آن‌واحد رسولان هر دو برادر را باتفاق اميرى نامعلوم ديگر بار داد « 2 » . در سال 429 هجرى ( 1038 ميلادى ) ابو اسحق ابراهيم « 3 » فرزند ايلك -

--> ( 1 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 658 - 655 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 527 - 529 ) . ( 2 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 660 : « لشكر فان والئى سكمان » ؛ ( چاپ ، غنى - فياض ، 530 : « لشكر خان و والى سكمان » ) . رجوع شود به بارتولد : « تاريخ مختصر هفت‌آب » ص 97 . ( 3 ) - متن بيهقى ، ( چاپ مورلى ، 682 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 548 ) ) ظاهرا اندكى تحريف شده ؛ ايلك ابراهيم هرگز وجود نداشته ؛ اصطلاح « ايلك ماضى » بعدها هم هميشه در مورد نصر به كار رفته ( رجوع شود به « متون » ، ص 133 ( از جمال قرشى ) ) . ظاهرا اين خبر مربوط به نخستين‌بارى است كه طمغاج خان ابراهيم كه بعدها معروف شد نامش زبان‌زد شده گرچه وى به گفتهء ابن اثير ( چاپ تورنبرگ ، IX ، 211 ) كنيهء ديگرى ( ابو المظفر ) داشته كه محتملا بعدها برخود نهاده بوده .